それを取りなさい

Feminismi

Hún Unnur á nokkra góða punkta í sarpinum. Hún útskýrir í þessari grein ástæður fyrir femínisma sínum. Mér sýnist hún líka vera jákvæð gagnvart þessum nýju samtökum sem hafa verið stofnuð píkunni til heiðurs. Er það gott og blessað. Ég er eins og Bjarni sem virðist hafa farið á stofnfundinn með henni Unni sinni, karlkyns feministi. Ég verð hins vegar að játa það að líklega er ég að upplifa sjálfan mig sem feminista á öðrum forsendum en Unnur og Bjarni. Ég aðhyllist Valdahugmyndina um jafnrétti kynjanna. Þetta er svolítið erfið kenning að verja, sérstaklega í nútíma arðránssamfélagi, en verður maður ekki að gera sitt besta.
Að undanförnu er maður búinn að vera kaffærður í setningum eins og ,,ég er alveg fylgjandi jafnrétti kynjanna en mér finnst kynjakvótar vera brot á raunverulegum jafnréttindum." og ,,Það er alveg út í hött að fara að hygla konum eitthvað umfram karla einfaldlega út af því að þær eru konur." Svona setningar og rökemdafærslurnar sem þeim fylgja eru venjulegast sagðar af vanþekkingu þess sem setninguna yrðir. Mikill misskilningur virðist vera á meðal almennings um eðli jafnréttisbaráttunnar. Nú er svo komið að við höfum komið á, því sem næst kynblindum starfsmarkaði. Þessari röksemd er hægt að mótmæla og geri ég það sjálfur hér seinna í textanum en leyfum henni að standa einfaldlega til útskýringar á vandanum sem ég ætla að reyna að útskýra.

Ég ætla að útskýra eldri hugmyndir fyrst og koma svo að valdahugmyndinni sem hefur verið að sækja í sig og í leiðinni verið að draga að sér gagnrýni eins og segull í járnvörubúð.
Simone de Beauvoir er ein af upphafskonum kvenfrelsisbylgjunnar sem reið yfir vesturlönd á seinni hluta síðustu aldar. hún skrifaði um jafnréttisbaráttuna og stöðu konunnar útfrá tilvistarfræðilega(existensial) sjónarhorni. Það þýðir að hún leit á konuna sem konu fyrst en ekki sem hóp sem kallast konur. Þ.e. það er náttúruleg staðreynd að til eru konur og karlar, það sem skiptir máli er það sem konur (eða karlar) gera eftir fæðingu. Eyða lífinu í að gera. Svona eyðir hún hugmyndinni um að konan fæðist inn í einhverja aðstöðu sem hún eigi ekki eftir að geta slitið sig úr. Hún og fleiri hugmyndasmiðir kvenfrelsisstefnunnar litu þannig á að ekki eigi að líta á kyn manna sem hindrun eða hvata þegar verið væri að sækja um vinnu(vinnumarkaðurinn að sjálfsögðu stærsta málið í kvenfrelsisbaráttunni og því mun ég fjalla um hann sem dæmi). Það ætti að líta á umsækjendur kynblint. Í raun ættu allar stofnanir samfélagsins að líta á einstaklinga kynblint og verð ég að segja að þetta er viðtekin venja í dag.
Eins og kemur fram í mörgum fræðibókum um feminisma þá eru stórir ókostir við þessa hugsun. Hún leyfir öllum öðrum verðleikum að koma fram og hafa áhrif á stöðu manneskjunnar gagnvart vinnuveitandanum. Þetta þýðir að börn á framfæri konu(sem eru nánast ávallt í okkar samfélagi aðalumsjónarmaður barna) séu litin sem ókostur þegar kemur að því að velja á milli tveggja jafnhæfra einstaklinga og því verður sá einstaklingur sem ekki hefur þennan ókost ráðinn. (venjulega karlmaður) Annað dæmi sem segir til um hvað þessi kenning er ófullkomin væri að taka fyrir hæðar og þyngdartakmarkanir í störf. Slíkar takmarkanir eru kannski augljósustu dæmin um það hvernig vinnumarkaðurinn er hannaður með þarfir karlmanna í huga. Þarna er gott að taka slökkvistörf sem dæmi. Þar eru þyngdar og hæðartakmarkanir sem í raun koma í veg fyrir að nokkur kona geti sinnt störfum slökkviliðsmanns nema að hún sé feit og óeðlilega há. Þetta er dæmi um starf sem ekki þyrfti að hafa slíkar takmarkanir vegna samanburðar við önnur lönd. Í Japan er hæðartakmörkunin einungis 150 cm miðað við í kringum 175 á Íslandi(er ekki með nákvæma lýsingu á þessu) Ekkert bendir til þess að slökkviliðið í Japan standi sig ver í að slökkva elda en á Íslandi.
Þetta er kannski svolítil einföldun á málinu en staðreyndin er sú að nánast allt atvinnulífið hefur verið mótað eftir þörfum karlmanna og slíkt hlýtur að koma konunum illa. Stjórnunarstörf til dæmis eru flest hönnuð og löguð að stjórnunarstílum karlmanna sem (og nú er ég ekki að alhæfa heldur notast ég við empíríska fylgni) er kallaður reglustjórnun. Að hvika ekki frá reglunum og taka ekki ákvarðanir frá máli til máls. Þetta er nánast öfugt við hvernig konur stjórna. Þær vilja vega og meta hvert mál fyrir sig og taka mið af aðstæðum á meðan karlarnir þurfa á reglum að halda til að taka ákvörðun.
Þarna kemur Valdahugmyndin inn í dæmið. Hún segir til um að konur eigi að notast við völd sín til að jafna út möguleikana. Kynjakvótar, fæðingarorlof, ólöglegt að reka ófrískar konur, og fleiri hlutir eru afleiðingar valdastefnunnar. Þegar fólk dæmir hluti eins og kynjakvóta er það venjulegast vegna þess að það þekkir ekki forsöguna á bak við þá. Hins vegar er það umdeilanlegt hvort við eigum að halda í svona hluti að eilífu.

Hvað aðra siðferðislega hluti sem femínistar eru að stússast í verð ég að líkja þeim við félag feitra eða einhverjar svoleiðis pælingar. Konur verða að hætta að líta á sig sem konur fyrst og líta á sig sem einstaklinga í forgrunni. Vona að þessi "stutta" yfirferð mín vekji smá fjaðrafok.